Beethoven & Barbaren

A blog post from February 2, 2012 ·

 

In het boek De Barbaren beschrijft Alessandro Baricco hoe de Negende Symfonie van Beethoven in zijn eigen tijd werd ontvangen. Wat nu wordt gezien als de beroemdste symfonie van deze componist, werd toen niet onverdeeld enthousiast ontvangen. Baricco geeft een mooie quote:

“een nieuwe, frivole en pompeuze stijl die wordt gehanteerd door de oppervlakkige talenten van onze tijd. Hersenen die, door opvoeding en gewoonte, nergens anders aan kunnen denken dan aan kleren, mode, roddels, romans lezen en morele losbandigheid, zijn nauwelijks in staat te genieten van de ingewikkeldere, minder koortsachtige geneugten van de wetenschap en de kunst. Beethoven schrijft voor die hersenen, en daarin schijnt hij ook tamelijk succesvol te zijn (…).”

O.a. op basis van De Barbaren maakte journaliste Sarah Meuleman onlangs de vergelijking tussen Beethoven en Lady Gaga: Gaga als Beethoven van onze tijd.

Hoe anders is het perspectief dat geboden wordt door muziekhistoricus Harvey Sachs in zijn boek De Negende, de beroemdste symfonie van Beethoven. Hier worden ook tijdgenoten gequote en anekdotes verteld over de eerste uitvoering van Beethoven’s symfonie. Sachs schetst hoe de zaal opstond en enthousiast applaudiseerde. De dove Beethoven zat echter te diep verzonken in de partituur om dit door te hebben. Pas toen iemand hem er op attendeerde, stond hij op en nam hij het applaus in ontvangst.

Over diezelfde opvoering schrijf Baricco hoe de helft van het publiek nog voor het einde van de uitvoering de zaal had verlaten.

Ondanks de verschillende insteken, zijn beide boeken de moeite waard om te lezen. Beiden zetten cultuur in perspectief, maar op hele verschillende wijzen. Baricco schrijft over onze hedendaagse omgang met cultuur, hoe elke culturele vorm uiteindelijk altijd wordt overgenomen door barbaren. Dit schetst hij aan de hand van historische ontwikkelingen in de omgang met culturele uitingen.Hij schrijft hetzelfde over klassieke muziek, beeldende kunst en voetbal. Ook Sachs zet, een specifieke vorm van, cultuur in historisch perspectief. Maar hij neemt dus een symfonie als uitgangspunt en schetst daar omheen een politiek-maatschappelijke context. Beide mannen laten je voortaan anders naar cultuur kijken, en naar muziek luisteren. Met het besef dat all is a matter of interpretation. En dat je er dus ook gerust je eigen interpretaties op los kunt laten.

Zie ook de recensie die ik over het boek van Harvey Sachs schreef voor Geschiedenis.nl: Klik hier!

Alessandro Baricco, De Barbaren, 2011
Harvey Sachs, De Negende, De beroemdste Symfonie van Beethoven, 2010

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s